Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

menrijk dan van een waarachtig individu. Ja, feitelijk kan voor het pantheïsme geen individu bestaan, geen afzonderlijk, op zich zelf staand, wezen, daar alle zelfstandigheid in het Al-Eene onmogelijk is.

Dat loochenen der persoonlijkheid nu heeft mede ten gevolge, dat er ook geen sprake kan zijn van gewetensvrijheid. Ook op dit punt pleit de schijn weder voor de mystiek, daar zij juist, vooral in haar theosophischen vorm, de kern van alle godsdienstvormen der wereld wil overnemen. Het is evenwel ons reeds gebleken, dat de door haar gepredikte verdraagzaamheid geheel van negatieven aard is, weshalve zij dan ook allen positieven godsdienst verwerpt. Wij hoorden het, hoe de nieuwe mystiek bij monde van enkele auteurs over Christus oordeelt; de aesthetische waardeering blijkt dan ook menigmaal te zwak om den haat tegen het kruis zelfs in woorden te overwinnen. En waar wordt aangedrongen op historisch onderzoek van alle godsdiensten, daar geschiedt dit toch slechts om de historie uit die godsdiensten als onbruikbaar uit te lichten, want de richting, die vooral over het wezen der dingen spreekt, stelt juist altijd het algemeene in de plaats van het wezenlijke.

Ons zondenregister der nieuwe mystiek is reeds lang genoeg; toch kunnen wij nog niet ophouden. Het is de eigenaardigheid van alle mystiek, dat zij met voorbijgaan van denken en handelen den zetel

Sluiten