Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan een kudde van volkomen gelijk gemaakte wezens, allen evenveel genietend van hetzelfde stoffelijk en geestelijk voedsel, allen op dezelfde wijze afgericht.... enfin een soort van „ideaalstaat" of „heilstaat" zooals de vulgaire term luidt?"

„Neen, ik denk veel meer aan het onheil nu reeds in onzen tijd teweeggebracht. Demos, dien millioenhoofdigen ontoerekenbaren Demos, in den blinde op te hitsen! dat is de afschuwelijkste wandaad denkbaar, en zoo het dan geen misdadigers zijn, noem ik ze, als je dat liever wilt, krankzinnigen!"

„ Zij hitsen niet op. Zij maken de arme weerlooze slachtoffers van het huidig maatschappelijk stelsel slechts opmerkzaam op de fouten welke dat stelsel aankleven, doen hen juist begrijpen, dat het niet personen, niet opzettelijk-wreede individuen zijn, maar toestanden die hen veroordeelen tot honger en ellende, tot een bestaan veel erger dan dat van dieren. En zij doen hen vooral begrijpen, dat zonder groote krachtsinspanning en geestelijke ontwikkeling en moreele verheffing hunnerzijds, daarin geen blijvende verandering is te brengen, daar alleen die maatschappij gezond kan wezen waarvan alle deelen gezond zijn. Het „ieder voor zich" dat de basis van ons liberale systeem vormt, is het zekerst bewijs, dat de bezittende klassen nooit willekeurig afstand van voorrechten zullen doen. De vierde en vijfde stand moeten dus door eigen zedelijke kracht zich vrijmaken, even als de vrouw, die ook sedert eeuwen door hare economische zwakheid omlaag wordt gehouden, mede door eigen kracht onze gelijke moet trachten te worden."

Meryan maakte een gebaar als iemand die plotseling een afschuwelijk krassend geluid te hooren krijgt.

„ Moet die afgezaagde vrouwenkwestie er ook nog bij te pas komen? Dat ontbrak er nog maar aan!"

„ Maar als men studies aangaande de menschelijke samenleving maakt, hoe is het dan mogelijk de grootste helft der samenleving er buiten te houden?" riep Barthold uit.

„Connu tout (5-a!" zeide zijn vader schouderophalend. „ Maar laten we ons nu voor het oogenblik liever bij den vierden en vijfden stand bepalen, daar hebben wij al meer dan genoeg aan. Ik zou nu wel eens precies willen weten jullie programma voor de toekomst — Wanneer dus Demos sterk genoeg is, dan zeker een revolutie? En dan Demos zelf aan het roer, en bij ministerieel besluit afschaffing van privaat-bezit en verdeeling van alle grond en kapitaal, niet waar, zoo moet het dan gaan?"

Sluiten