Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het leven als het meer en meer ontwakend verantwoordelijkheidsgevoel , dat den eenen mensch jegens den anderen moet bezielen — dit vormde zijn kracht — een kracht die steeds meer gevoed werd door zijn historische en wijsgeerige en natuur-wetenschappelijke studiën.

En nu hadde hij wellicht weer alleen gestaan als voorheen, althans gemist de weelde van het meedeelen zijner gedachten en indrukken aan anderen, waren de Denners er niet geweest en vooral Anna — Anna die, intuitief gevoelend als hij, doch als vrouw minder behoefte hebbend dat gevoelen te toetsen aan het zoeken van vroegere geslachten, thans gretig in zich opnam de resultaten van het zich door ernstige studie aan hem geopenbaarde. Het woord van Matthew Arnold: „ Know the best things that have been said and thought in the world," was haar lijfspreuk geworden, waarvan zij steeds meer de waarde ging beseffen.

In dat geven en ontvangen lag voor beiden een bron van nieuwe rijke impressies, en meer en meer werd het zijn gewoonte alles wat hij las, al de goudkorrels die hij bij oude middeneeuwsche schrijvers opspoorde, haar mede te deelen. Ook ging hij haar vaak raadplegen bij zijn journalistiek werk en voorlezen wat hij over een of ander, vaak door hen besproken onderwerp, geschreven had.

Zijn optreden in Amsterdam, in de revolutionnaire partij, was in nader overleg met Rustin uitgesteld geworden tot het najaar, wijl de zomer reeds te ver gevorderd was om op een talrijk gehoor te kunnen rekenen. Cursusvergaderingen hadden alleen 's winters plaats. Maar inmiddels had hij op raad van Anna reeds aan het plan een begin van uitvoering gegeven, door de arbeiders, met wie hij te Delft persoonlijk omging, voor te stellen 's zondagsmorgens met hun vrouwen en volwassen kinderen in een door hem gehuurd lokaal bijeen te komen, om daar te zamen de religieuse kern der arbeidersbeweging te behandelen.

Daar had hij hun geschetst zijn levensvisie, in verband met de opvatting der wereldgeschiedenis, aantoonend hoe de mensch het langzaam gewordene is van wat sedert eeuwen door de voorgeslachten zoowel op geestelijk als op stoffelijk gebied is gewrocht, en hoe de mensch van morgen het resultaat wezen zal van wat het heden voorbereidt. Hij had hun uitgelegd, hoe zelfs de hoogste geest niet geworden kon zijn wat hij was, zoo niet allen, groot en klein, bewust of onbewust, tot zijn vorming het hunne had-

Sluiten