Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De ngelmoes worden krachtig gemaakt door lang vasten of waken, toont de ngelmoe nu haar kracht niet, dan zal men wel een fout hebben gemaakt bijv.: men heeft toch een oogenblik geslapen of zijn speeksel ingeslikt of eindelijk gebruikt men het laatste argument: „Alzoo was Allah's wil" en dit is toevallig geheel logisch, immers is Allah machtiger dan alle geesten.

Alvorens verder te gaan komt het mij raadzaam voor eenige conclusies te trekken uit het voorafgaande, de vraag te beantwoorden: hoe leert ons dit zelf verzonnen animisme het karakter van den Javaan kennen.

Ten eerste concludeeren wij dan dat eene bezieling aller natuurkrachten slechts kon ontstaan bij een buitengewone verbeeldingskracht, bij een ongebreidelde phantasie. Zulk eene schept licht bedriegelijke voorstellingen en verheft die voorstellingen weer tot verschijnselen.

Door diezelfde phantasie verstaat de Javaan de kunst van te illustreeren en te verdichten (Poensen XXIX/145), waardoor zijn verhalen vaak door groote levendigheid en aanschouwelijkheid gekenmerkt worden. Bij zulke phantasie maakt men ook geen verschil meer tusschen droom en werkelijkheid. Het droombeeld is de ondervinding der eigen gedurende den slaap ronddwalende ziel (zielestof) en deze heeft bij hare ronddolingen allerlei ontmoetingen met machtige geesten of afgestorvenen (Kruijt, Animisme, blz. 100). Waar deze phantasie zich trachtte te uiten in vormen, moest de eigenaardige Javaansche kunst ontstaan. De veelheid der geesten, vertegenwoordigende elk een kracht of uitwerking, leert ons verder door haar veelheid de fijne opmerkingsgave van den Javaan kennen, die harerzijds weder die kunst influenceerde.

Ten hveede was zulk een phantasie slechts bestaan-

Sluiten