Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eenige letterkundigen, zooals hier bedoeld worden, meer waard zouden zijn dan een half dozijn hoogedelgestrenge Heeren met groote traktementen.

De hier uitgesproken gedachte is zuover ik weet nieuw, zij moet dus eerst door velen veroordeeld, door weinigen aangenomen worden, zij moet eerst in den smeltkroes der openbare critiek, dan zal er wellicht zuiver goud uit te voorschijn komen, want „ik acht niet dat ik het gegrepen heb".

Ik zoude hier mijn beschouwingen kunnen eindigen, ware het niet, dat ik meen hier nog een protest tegen diegenen te moeten laten liooren, die vermeenen dat Java geöuropeaniseerd zou kunnen worden, dat de Javaan den Europeaan zou kunnen vervangen. Wel meen ik, al kan ik hier niet in nadere vergelijkingen treden, dat er niets in de psyche van den Javaan gevonden wordt, wat niet ook bij den Europeaan aanwezig is, en omgekeerd; alle verschillen zijn dan geen essentieele maar gradueele en evenals Prof. Eijkman geen verschillen ten opzichte der physiologische verschijnselen tusschen Javanen en Europeanen kon vinden, zoo hebben ook drie jaren studie, al zijn de onderzoekingen nog niet voltooid, mij overtuigd dat er evenmin verschillen te vinden zijn in den bouw der hersenen. Dientengevolge meen ik dat de Javaan als individu geschikt is voor de hoogst mogelijke ontwikkeling, dat een geslacht van Javanen naar Europa overgeplant zich na eenigen tijd in beschaving en ontwikkeling niet van Europeanen zal onderscheiden, maar desniettegenstaande houd ik vol dat van den Javaan geen Europeaan te maken is in zijn eigen milieu, in zijn eigen land, zijn eigen klimaat. Wij kunnen het Westen niet maken tot het Oosten en het warme Oosten niet tot het koude Westen.

Sluiten