is toegevoegd aan uw favorieten.

Drie aesthetische studiën

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kunst behoeft daarom nog niet noodwendig gepaard te gaan met een godsdienstige wijding of strekking om kunst te mogen heeten. Het is er mede als met de zedelijkheid. Ook deze kan zich vastknoopen aan godsdienstige voorstellingen, maar zij kan evengoed onafhankelijk van deze optreden; en het is slechts een dogmatische vooringenomenheid die, dit niet willende erkennen, alle zedelijke verschijnselen wil afleiden uit godsdienstige beweeggronden. Voor velen moge de godsdienst zoozeer het grondelement huns geestelijken levens uitmaken, dat zij in al hun zielsaandoeningen godsdienstige bestanddeelen meenen te bespeuren, dit geeft hun nog niet het recht die persoonlijke omstandigheid algemeen te stellen en ook op ieder ander van toepassing te achten. Moge bij hen de kunst ondergeschikt worden aan den godsdienst, er worden evenzeer anderen gevonden, bij wie omgekeerd de godsdienst slechts waarde heeft in zooverre die aan hun aesthetischen zin voldoet, en bij wie kunst en natuurschoon de plaats innemen, welke bij eerstgenoemden door den godsdienst wordt ingenomen.

Wij kunnen dus niet meegaan met hen, die der kunst den eisch stellen van vertolking en opwekking van godsdienstige gevoelens. Zoo mag volgens Tolstoi, aangezien die godsdienstige ge-

2