is toegevoegd aan uw favorieten.

Drie aesthetische studiën

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tisch oordeel, evenals het zedelijk oordeel, een uiterst subjectief karakter, al doet het zich gaarne voor als ware het objectief en van algemeengeldende kracht. ') Iemands smaak is afhankelijk van zijn aanleg, opvoeding en tal van uitwendige omstandigheden, en wordt geenszins voornamelijk beheerscht door verstandelijke bewijsgronden. Daarnevens wordt het aesthetisch oordeel bepaald door den suggesticven invloed van personen, die als gezaghebbend worden aangemerkt en die terecht of ten onrechte gehouden worden voor vertrouwbare deskundigen, bij wier uitspraken men zich heeft neer te leggen. En in laatste instantie ligt volgens Fechner het criterium voor den smaak in de voorstellingen, die wij ons maken omtrent het geluk en het welzijn der menschheid, zoodat het aesthetisch en het ethisch oordeel ten slotte uit eenzelfden eudaemonistischen bodem ontspruiten. Daarom keuren wij den smaak af van hem, die welbehagen vindt in het ongezonde en nadeelige, in het onechte en nagemaakte, of in onzedelijke voorstellingen, ook al verschaffen die zekeren persoonlijken lust en genot. Want, zegt Fechner,

1) Vgl. Kant's -Kritik dor Urthcilskraft Ausg. von Kirchmann. 2 Aufl. Bcrlin 1872, pag. 138.