is toegevoegd aan uw favorieten.

Drie aesthetische studiën

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tor kunnen aanwijzen.» ') Maar tevergeefs werd gezocht naar een algemeene formule, die een werkelijk bevredigende oplossing gaf. De reden hiervan is wel deze, dat men in de fout verviel te veel te willen generaliseeren, en eenheid zocht waar zij niet bestond, door al het lachwekkende tot één enkel beginsel te willen herleiden. Dit toch is onmogelijk: een formule, hoe schoon ook, zal toch steeds slechts toepasselijk zijn op een grooter of kleiner groep van gevallen, maar voor de opheldering van andere onvoldoende blijken; zij zal slechts een gedeelte omvatten van de veelheid van psychische toestanden, die zich in het gemeenschappelijk verschijnsel lachen uitspreken. 2)

Als voorbeeld van een dergelijke onbevredigd latende eenzijdige verklaring noem ik hier de theorie van Hobbes. Volgens dien Engelschen wijsgeer die, naar uil zijn geschriften blijkt, een verre van vleiend oordeel had over de menschlieid, was lachen niet anders dan een gevolg van gestreelde ijdelheid bij de plotselinge bewustwording van macht over anderen. Het lachen

1) Woorden van Prof. A. G. van Hamel in de Gids van April 1900.

2) Reeds het ontzaggelijk groot aantal woorden om lachwekkende dingen aan te duiden, wijst er op hoe veel verschillende oorzaken lachen ten gevolge kunnen hebben; men denke slechts aan synoniemen als geestig, boertig, uiig, grappig, oolijk, vermakelijk, snaaksch, schalksch, kluchtig, koddig, potsierlijk, zot enz.