Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

minder sympathiek is; terwijl omgekeerd, indien dit iemand of iets is waarvoor wij veel sympathie gevoelen, de verontwaardiging over den aangedanen smaad alle waardeering van het komische der caricatuur kan te niet doen.

De theorie van Hobbes dus is wèl voor vele gevallen juist te noemen, maar zij is eenzijdig en te pessimistisch. Bij onbeschaafde volkeren zal het middellijk of onmiddellijk zegevieren over persoonlijke vijanden of over die van den stam allicht voeren tot uitbundige uitingen van leedvermaak. En ook nog in onze beschaafde maatschappij zal menigeen, zij het ook heimelijk en in stilte, in zijn vuistje lachen, wanneer een mededinger of onsympathiek mensch een vernedering ondergaat of hem iets onaangenaams wedervaart, vooral indien zoo iets den lacher zelf ten goede komt. Hoe minder beschaafd iemand is, des te meer zal hij vatbaar zijn voor uitwendig vreugdebetoon over het ongeluk van anderen, zelfs van zoodanigen die in geenerlei betrekking tot hem staan. Maar al komen zulke gevallen niet zeldzaam voor, gelukkig vloeit toch niet alle lachen voort uit zulke minder edele beweegredenen, maar moet een veel grooter deel worden toegeschreven aan minder egoïstische of haatdragende drijfveeren. De psychologische verklaring, door Hobbes van het lachen gegeven, geldt slechts voor de lagere,

Sluiten