is toegevoegd aan uw favorieten.

Drie aesthetische studiën

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het vruchtelooze der levendige bemoeiing en inspanning. Het is echter duidelijk, dat daarbij tevens aan den eisch moet voldaan zijn dat niet te veel medelijden, teleurstelling of ergernis gewekt worden, daar die anders met haar onlustaandoeningen het komisch effect geheel zouden opheffen.

Gelijk gezegd: in de hier bedoelde gevallen wordt de lachwekkende indruk geboren uit het feit, dat de werkelijkheid anders is dan wij verwachtten op grond van onwillekeurige associaties in onzen geest, door vroegere ervaring tot stand gekomen. Bijgevolg hebben wij hier te maken met zeer subjectieve momenten; immers het is alleen de vraag of wij, d. z. de lachers, ons zekere afwijkende voorstellingen gevormd hadden, niet of die voorstellingen, objectief beschouwd, logisch gerechtvaardigd waren. Een absolute maatstaf is hier niet te geven. Slechts voor hem, die iets anders verwachtte, bestaat het komisch effect; en bijgevolg is dit in hooge mate afhankelijk van diens kennis en ervaring, zoowel als van den tijd en de plaats, de omgeving en de omstandigheden, waaronder de waarneming of ondervinding voorvalt. Juist daarom lachen de verschillende menschen om zoo verschillende dingen, en noemt zoo dikwijls de een het lachen van den ander dom of onbegrijpelijk.

Het genoemde subjectief karakter van het lach-