Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

104

tendeels weg. Evenwel is die gelijktijdigheid met in absoluten zin op te vatten; hoogstwaarschijnlijk toch is zoo iets onmogelijk met tegengestelde gevoelstonen; en zelfs al ware dit wel mogelijk, dan zon uit zulk een volstrekte gelijktijdigheid alleen een resulteerende gevoelstoon kunnen ontstaan, die, het midden houdende tusschen lust en onlust, veeleer indifferent dan komisch werken zou. In plaats daarvan bestaat dan ook de lachwekkende factor, dien wij hier in t oog hebben, in de uiterst snelle afwisseling en schommeling van verschillende opeenvolgende voorstellingen, wier lusttoon de overhand behoudt, en juist door zijn tegenstelling met de onlustbijmengselen gekruid wordt en te levendiger tot ons spreekt. 1) Uit dit oogpunt beschouwd wordt het begrijpelijk, hoe Hecker de komische werking kon vergelijken bij een kitteling, d. i. bij de eigenaardige zintuigelijke gewaarwording eener intermitteerende prikkeling van huidzenuwen door zachte lichamelijke aanrakingen.

De tegenstelling van indrukken, die wij als een voornamen factor van het lachwekkende leerden kennen, behoeft niet uitsluitend te bestaan in den gevoelstoon. De botsing kan ook een zuiver

J) Tegenover Wundt, die gewezen had op die verhooging der intenSI eit van het onlustgevoel door zijn contrast met de aanwezige onluste ementen, merkte Upps niet ten onrechte op, dat door dat contrast evenzeer het onlustgevoel moest versterkt worden.

Sluiten