is toegevoegd aan uw favorieten.

Van oude en nieuwe kunst

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hoe blijkt het dan, dat de psychologie ontwaakt is, dat, naast de natuur, ook de mensch object der dichterlijke waarneming werd. De verhouding van man tot vrouw is in de vijf eeuwen, die beide drama's scheiden, overdacht; de intersexueele liefde is, van slechts als onbewusten drang gekend, tot een met bewustheid bespiegeld sentiment geworden; de relatie-zelf wellicht van aard gewijzigd1) en zoo bleek het voor Vondel mogelijk een hartstocht te beelden, die Adam's zondeval verklaart. Is dit het moderne in zijn werk, zijn christelijke ziel spreekt luide uit het stellig zonde-begrip der handelende personen en een fijne nuance van zegging, die laat voelen, dat de dichter-zelf het gebeurde als kwaad erkent.

Het moderne boek, dat ik noemde, geheel gewijd aan een zondeval, doet zich voor als de psychologie van een levensmoment. Het laat een pries-

O

ter, door een reeks van de schijnbaar gewoonste gebeurtenissen, tot schending zijner geloften voeren, maar met den wetenswaan van een ontkerstend geslacht, wil het bewijzen hoe dit noch kwaad noch goed, maar het noodzakelijk en on-ontkomelijk, dus ook on-schuldig, gevolg is van de „Erlebnisse" dier ziel. Hier triomfeert het modernisme en de uit kennislust geboren kunst bereikt haar doel: zij weet en beeldt dit weten.

i) Vgl.: G. Kalff, Taalstudie en Literatuurstudie, blz. 15—18.