Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en het streven om dit zoo volmaakt als mogelijk is, te leven, aan. In de navolgende bladzijden wenschen wij, onder de denkers der eeuwen, er een in zijn leven en zijn werken gade te slaan, die zich op een geheel ander standpunt plaatsend en uitgaande van een geheel pessimistische opvatting, zijn einddoel stelde niet in de kunst om te leven, maar in de kunst om te sterven, niet in den wil tot het leven, maar in de verloochening van dezen wil.

De menschelijke natuur is over het algemeen zoo gestemd, dat haar aandacht maar weinig getrokken wordt door datgene, wat zij dagelijks onder haar oogen ziet geschieden; alleen wat zelden voorkomt, wat moeilijk te verkrijgen, moeilijk te genieten, moeilijk te ondergaan of te doorstaan, moeilijk te volvoeren is, vraagt haar oplettendheid, en boezemt haar vrees of afkeer, liefde of haat, of schrik of ontzetting in. De dood heerscht over de wereld en oefent iedere minuut, ja iedere seconde zijn schrikwekkende heerschappij uit, maar juist door het gewone, door het onophoudelijk opdagen van den dood, verliest zijn verschijning veel van haar verschrikkingen, zoo zelfs dat de ondergang van een groot aantal menschenlevens niet zelden met de grootste onverschilligheid opgemerkt wordt; zijn er duizenden weggemaaid door kanonvuur, of overstroomingen, of uitbarstingen, of schipbreuken, of rampen van welken aard ook, dan leest men met een kortstondige verwondering in dag- of nieuwsbladen het cijfer der ten doode gedoemden, prijst daarbij het vernuft en de scherpzinnigheid der uitvinders van het oorlogstuig, of bewondert de natuurkrachten, of verdiept zich in de oorzaken van den ramp, maar men denkt weinig of zelfs in het geheel niet aan den dóód der ongelukkigen, noch aan de verschrikkingen die er mede gepaard gingen; integendeel dikwijls beschouwt men hen als zeer gelukkig, die door zulk een haastigen stap het zichtbare leven verwisselen met het onzichtbare.

Onze philosoof, Schopenhauer, de philosoof van het pessimisme, leert in zijn werken, dat het sterven niet zoo gemakkelijk en eenvoudig is, als men zich dit gewoonlijk wel wil denken; dat de dood van dezen of genen sterveling niet alleen het ophouden van zijn leven, het vernietigd worden van zijn lichaam is, maar ook het ophouden van zijn wil om te leven; en dat dus het gemakkelijkste, veiligste en zekerste middel om den dood van zijn verschrikkingen te bevrijden, de verloochening van den

wil om te leven is. .

Is nu, volgens de optimistische opvatting van Leibnitz, van

Sluiten