is toegevoegd aan uw favorieten.

Arthur Schopenhauer

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

werden, om de waarheid, zooal niet te achterhalen, dan toch van zoo nabij mogelijk te bereiken.

Oud is op de wereld de godsdienst, oud ook de wetenschap. even oud is de strijd tusschen beiden. De strijd tusschen realisme en idealisme, tusschen stof en geest, tusschen ervaring en speculatie, tusschen natuurphilosophie en geestesphilosophie is niets anders dan een andere benaming voor den strijd tusschen godsdienst en wetenschap, tusschen geloof en rede, de strijd, die somtijds heftig woedde tusschen Jena en Berlijn.

Scherper dan ooit begon dit karakteristieke kenmerk van e geschiedenis der wijsbegeerte zich weder af te teekenen en te omlijnen, sedert Kant de Duitsche Philosophie door zijn Kriticisme, zijn rationalisme, had hervormd.

Weliswaar trachtte Kant wetenschappelijk te grondvesten, wat Baco op een niet wetenschappelijken grond trachtte op te bouwen, namelijk den vrede voor den mensch tusschen alle mogelijk weten en alle mogelijke gelooven; maar verlevendigde iuist daardoor den strijd, daar hij zijn „intelhgibije kerk een zulke namelijk, die in den geest en niet in werkelijkheid bestaat, plaatste tegenover iedere andere werkelijk bestaande.

De eenmaal bestaande beweging bleef voortduren en diepte de klove tusschen de beide partijen hoe langer hoe meer uit; en rationalisme en dogmaticisme vormden onverzoenlijke anta-

^ Dit was de groote verdeeldheid, welke bestond in de wijsgeerige wereld kort voor en ten tijde van Arthur Schopenhauer. Aan de ééne zijde de geloofsphilosophie van Jacobi, Schleiermacher en mindere grootheden, aan de andere de verschillende schakeeringen van het idealisme, subjectief met Fichte, objectief met Schelling en absoluut met Hegel, en hun volgelingen

Schleiermacher, de groote voorvechter voor de vrijheid der theologische wetenschappen, was voor den hervormden godsdienst in Duitschland wellicht de belangrijkste en meest ïnvloedriike theoloog na Calvijn. Reeds in zijn universiteitsjaren gevoelde hii een groote voorliefde voor de oude Grieksche denkers en de Platonische en Aristotelische studiën, en kon moeilijk m alle opzichten overeenstemmen met Kant. Zooals weinigen voor hem, beheerschte Schleiermacher het geheele gebied oer theoiugie en der philosophie en bearbeidde hij het met zelfstandigheid en originaliteit, terwijl hij daarentegen minder ervaren bleek in de

empirische wetenschappen. , .

Door zijn opvoeding en zijn studiën was hij van den beginne af aan in de richting der philosophische en godsdienstige begin-