Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schetsen dientengevolge slechts strijdende, lijdende en gekwelde menschen, en iedere roman is een „kijkspelletje" waarin men de stuiptrekkingen en verwrongen toestanden van het menschelijk hart gadeslaat.

Deze esthetische noodzakelijkheid heeft Walter Scott op zeer eigenaardige wijze uiteengezet in het .besluit" van zijn novelle Old Mortality.

Geheel in overeenstemming met de door mij bewezen waarheid zegt ook de door de natuur en de fortuin zoozeer begunstigde Yoltaire: „Le bonheur n'est qu'un rêve et la douleur est réelle;" en voegt er bij: ,11 y a quatrevingts ans que je 1'éprouve. Je n'y sais autre chose que les mouches sont nées pour être mangées par les araignées, et les hommes pour être dévorés par le chagrin." ').

Alvorens met zooveel overtuiging te verklaren, dat het leven een begeerenswaardig goed is, dat men in dank moet aanvaarden, vergelijke men eens in alle kalmte de som van alle mogelijke genoegens, welke door een mensch gedurende zijn leven genoten kunnen worden, met de som van alle mogelijk lijden, dat hem gedurende zijn leven kan treffen. Ik geloof dat het hier niet moeilijk zal zijn, de balans op te maken.

In den grond genomen is het volkomen overbodig er over te twisten, of er meer genoegens of rampen op de wereld zijn; want reeds het enkele bestaan alleen van het lijden geeft hier den doorslag, omdat het nooit uitgewischt kan worden door het goede dat daarnaast of daarna bestaat, en dus ook niet vergeleken kan worden:

„Mille piacer' non vagliono un tormento."

Petr.

Duizend genoegens zijn niet een enkele kwelling waard.

Want dat er duizenden in geluk en weelde geleefd hebben, heft toch nooit de smarten en doodsangsten van één enkele op, evenmin maakt mijn tegenwoordig welzijn mijn vroeger lijden ongedaan.

Wanneer er dus ook honderdmaal minder rampen op de wereld waren, dan in werkelijkheid het geval is, dan zou het bestaan alleen or van reeds voldoende zijn, om er een waar

') „Het geluk is slechts een droom, en de smart werkelijkheid

Ik ondervind het nu reeds tachtig jaren, en weet er geen anderen raad op, dan er in te berusten, en mij te zeggen, dat de vliegen geboren z\jn om verslonden te worden door de spinnen en de menschen door het verdriet."

Sluiten