Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gan schel ijk buiten alle rede, of oordeel, of werkelijkheidszin om, hoezeer ieder het ook anders waant.

Dit zijn fijne, wreede waarheden, die diep en grievend in een jong gemoed doordringen, zoodra het er voor opengaat. Gij, lieve lezer, kent ze, als alles-verzakend waarheid-minnaar, zoo goed als ik. Gij weet hoe vreeselijk hun ontdekking invreet als een scherp zuur, en bijna geen van onze idealen onaangetast of onbeschadigd laat. En bedenk daarbij dat mijn levensmoed geteisterd werd door de schrikkelijke herinnering aan den jarenlangen strijd, dien ik met mijn vader had gevoerd, en aan zijn gruwelijken dood, veroorzaakt door mijn vasthouden aan idealen die nu wel allen vooze illuzies schenen.

In mijn naieveteit had ik gemeend dat de kerk waarin mijn moeder haar vrede en troost vond, ook wel niet anders dan uitverkoren helden onder de menschen tot haar dienaren en priesters zou verkiezen. De aller-allerbesten zouden nauwelijks goed genoeg zijn voor zulk een waardigheid.

In plaats daarvan zag ik hoe de eerste beste jonge kinkel met wat blokken en wat slaafsheid zich tot priester kon opwerken, hoe het gemiddelde niet hooger stond dan de gewone massa, en hoe ze onder mijn landsvolk meer geminacht en bespot dan geëerbiedigd werden. En zelfs de allerbesten onder hen, de hoogst-

Sluiten