Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

andere feesten zijn geschied. Ook kunnen de vervolgingen de Christenen hebben genoopt Jeruzalem te verlaten en de wijk te nemen naar Rome. Om deze onderstelling te staven beroept men zich op het edict van keizer Claudius: Judaeos impulsore Chresto assidue tumultuantes Horna expulit (Suetonius, Vila Claud. c. 25). ') Onder Chrestus verstaat men dan Christus, wiens leer in de synagoge doordrong en hier beroeringen veroorzaakte, welke voor de openbare rust gevaarlijk waren. Zoo Mangold, Weiss en vele anderen. Hiertegenover zijn Wieseler en Meyer van oordeel, dat Chrestus de naam was van den een of anderen agitator (de naam komt onder vrijgelatenen meermalen voor). Men kan ook onderstellen, dat Suetonius over de Joodsche Messias-verwachting heeft hooren spreken , den Messias (Christus) voor een bestaand persoon gehouden en aan hem den oproerigen geest der Joden toegeschreven heeft. Het is niet duidelijk, hoe godsdienstige geschillen in de synagoge zulk een streng edict konden uitlokken. Het woord „tumultuari" doet veeleer aan een politieke agitatie denken.

De Joden en Jodengenooten, die uit Palestina terugkeerden, zullen natuurlijk wel verhaald hebben wat zij te Jeruzalem gehoord en gezien hadden, maar het is de vraag, of het ontstaan der gemeente te Rome op die wijze kan verklaard worden. Waarom zijn in dit geval niet op dezelfde wijze elders gemeenten ontstaan? Ook zouden wij dan in het karakter van de gemeente te Rome meer joodsche trekken moeten vinden dan de brief aan de Romeinen onderstelt.

3. Reeds zeer vroeg werd het evangelie met grooten zegen te Antiochië aan Heidenen verkondigd door Christenen die uit Jeruzalem gevlucht waren (Hand. 11 : 20, 21). Nu was de communicatie tusschen Syrië en Rome zeer druk. Renan noemt Rome de plaats, waar alle oostersche eerediensten elkander ontmoetten, waarheen Syriërs, Grieken,

1) Ygl. Sauday—Headlam, XXI.

Sluiten