Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van dezen brief. Bovendien zijn de hoofdgedachten (rechtvaardiging door het geloof enz.) geheel vreemd aan de grieksch-romeinsche wijsbegeerte. De krachtigste aanval op de echtheid was ongetwijfeld die van Prof. van Manen (Paulus, II, 1891). Volgens dezen geleerde is de brief een geschrift in den vorm van een brief, ontstaan door herhaalde omwerking, uitbreiding en wijziging van een korteren „brief" en waarschijnlijk, evenals deze, samengesteld met behulp van verhandelingen over verschillende onderwerpen van leerstelligen en zedekundigen aard. Die brieven en stukken, waaruit de tegenwoordige brief is samengesteld, zijn vruchten van het „Paulinisme", een deels godsdienstige, deels wijsgeerige richting, die haar yvZrts aan openbaring te danken had, en in Jezus niet den aan Israël beloofden Messias, maar den Zoon Gods zag. Het Paulinisme was in één woord een poging om het oudste Christendom te vergeestelijken. Met den historischen Paulus heeft het niet veel uit te staan. De „Paulus" van het Paulinisme is meer dan een vrijzinnige Jood; hij spreekt uit het bewustzijn van den Griek. Dat Paulinisme nu riep een tamelijk uitgebreide letterkunde in het leven. De een schreef over de leer der rechtvaardiging uit het geloof; een ander hield zich bezig met de aanwijzing, dat het evangelie is een kracht Gods tot behoud voor alle geloovigen, of dat tegenover God, zonde en evangelie geen onderscheid mag worden gemaakt tusschen Joden en Heidenen; een derde betoogde, dat Abraham de vader is van alle geloovigen, maar dat naar het vleesch van hem af te stammen toch niets beteekent; anderen peinsden over het vraagstuk van Israël's verwerping enz. enz. Men maakte ook van elkanders geschriften gebruik. Soms werden geheele stukken, enkele volzinnen of gedeelten van volzinnen onveranderd overgenomen en in den eigen tekst gevlochten. Op deze wijze is de man, aan wien wij onzen brief te danken hebben, te werk gegaan. Wij leereu hem kennen als iemand, die tot de droite der Paulinisten behoorde; de gauche mocht het geestelijk element in de nieuwe opvatting der dingen op de spits drijven; hij

Sluiten