is toegevoegd aan je favorieten.

Kommentaar op den Brief aan de Romeinen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en opzettelijk zijn achtergehouden. Later kwam het weer voor den dag en werd bij vergissing met een korten brief aan de Efeziërs verbonden.

Hilgenfeld neemt alleen de onechtheid van de doxologie (16 : 25—27) aan; overigens houdt hij de echtheid van H. 15, 16 vast.

Volgens Volkmar eindigde de brief met 14: 23. Hierop volgde als slot 15:33—16:2 en 16:21—24. Tegen het jaar 120 werd er aan toegevoegd H. 15: 1—32 en 16:3— 16; nog later, tusschen 150 en 160, H. 16:17—20.

Bij Scholten (Theol. Tijdschr., 1876) is de oudste vorm van den brief H. 1—14 : 23, waaraan in het Oosten en in het Westen verschillende stukken werden vastgehecht. In het Oosten: 16 : 25—27, waardoor het eigenlijke slot 16 : 21—24, en misschien ook 16:1—2 na 14:23 verloren ging. In het Westen: H. 15 en 16:1—24, met behoud van 16:1, 2, 21—24, en later ook van 16:25—27, dat nu ook wel tweemaal gelezen werd (na 14 : 23 en na 16 : 24).

Men kan dus de meeningen over H. 15, 16 in vier groepen verdeelen: 1. Alles is van Paulus en alles staat op zijn plaats (Tholuck, Meyer, Hofmann, Oltramare enz). 2. Alles is van Paulus, maar er zijn bestanddeelen bij, welke niet tot den brief aan de Romeinen behooren (Semler, Eichhorn, Reuss, Renan, Schultz). 3. Sommige verzen zijn van Paulus; het overige is interpolatie (Schenkel, Lucht, Volkmar, Scholten). 4. Alles is onecht (Baur).

Wij zullen bij de exegese de besproken vragen weder onder de oogen moeten zien. Hier volsta alleen nog de verklaring van Van Manen (t. a. p. bl. 190): „Velen hebben II. 15—16, geheel of ten deele, van den overigen inhoud afgezonderd en aan Paulus „ontzegd", zonder evenwel te bedenken, dat die hoofdstukken een onmisbaar bestanddeel zijn van den brief in zijn tegenwoordigen vorm. Het werk is niet af, wanneer men ze wegneemt. De overeenstemming met H. 1—14 is, ondanks de opgemerkte punten van verschil, te groot om ze uit een anderen kring afkomstig en veel jonger te achten."