Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gaan tot liet laten zoeken. Een tasten in den blinde raag het niet blijven; slechts voorloopig, tot de leerlingen in bepaalde richtingen hebben leeren zoeken.

Naar het karakter kunnen de associaties, zooals men weet, worden ingedeeld in uiterlijke en innerlijke; tot gene behooren die der ruimte- en tjjdscoëxistentie en der tijdsopvolging, tot deze de associaties naar overeenkomst en contrast, naar oorzakelijk verband, naar orde en rang, naar predicatieven samenhang! Wat nu bij de ideeënassociatie ouwillekeurig geschiedt, dat moet naar willekeur kannen worden gedaan. De leerlingen moeten worden gewend, bjj het nadenken over een, met het gezichtsorgaan waarneembaar, onderwerp, zich dit vanzelf in zijn ruimte-omgeving voor te stellen; bij gebeurtenissen moet het hun een denkgewoonte worden, vanzelf het voorgaande en het volgende in tjjd met hun gedachten te doorloopen.

Reeds Lessing uit in zijn beroemd recept voor de vorming van zelf-denkende menschen, den wensch, dat men de scholieren moge leeren, zich even gemakkelijk te verplaatsen van het bijzondere tot het algemeene, als omgekeerd.

Ongetwijfeld voert reeds elk leervak den leerling in een bepaalde denkrichting. Maar het moet komen tot een spontane beweging in deze denkrichtingen, zonder de uitdrukkelijke aansporing, zich voor te stellen, wat vroeger of lajer geschiedde, zonder zich op bevel oorzaken of gevolgen voor den geest te brengen, enz. De beweging in de denkrichtingen moet hoe langer hoe meer een denkgewoonte worden.

Het stel onder wijs echter heeft de taak, bij het nadenken over een thema den geest niet slechts in een of meer richtingen te laten spelen, gelijk bij de afzonderlijke leervakken, maar in zooveel mogelijk. Het moet een schoolmeestersgemoed een maximum van paedagogisch genot schenken, als eenige oogenblikken na het noemen van het onderwerp, het denken der leerlingen zich naar alle zijden beweegt en weldra de voorstellingen in overvloedige menigte samenstroomen. Heeft de leeraar zulk

Sluiten