Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gedachten ligt in het kunnen ontwikkelen van een vlug voorstellingsspel. Leidt reeds het denken in aangewezen richtingen vanzelf tot nieuwe ideeën, daarna verbinden zich de gedachten, langs verschillende banen verzameld, ook vanzelf. En in den overvloed van dergelijk samengedacht materiaal is een schat van stof gegeven voor vergelijkend en combineerend denken.

Een opstel is een samenvatting van gedachten tot een gelukkig geheel. De thematische gedachte is daarvan de organiseerende macht: bij het zoeken naar nieuwe denkbeelden bewijst ze haar aantrekkingskracht, daarna heeft ze haar ordenende kracht te toonen. Gelukt haar dat in den geest der leerlingen, dan hebben deze bewijs gegeven van intellectueel kunnen; want intellectueele kracht bestaat in de verwerking van stof door wederkeerige verbinding, correctie en aanvulling der associatie's (.Ebbinghaus.)

Carlyle verhaalt, hoe een rede van Colericlge zich nimmer als een krachtige stroom in een bepaalde richting voortbewoog, maar grillig in een niet te volgen loop naar alle zijden wegvloeide. Welk uitgangspunt hij ook nam, telkens voelde hij zich geprikkeld tot een spelen met zijn gedachten, telkens lokte hem weer een nieuw wild ter achtervolging, en zoo zette hij zijn rede voort, zonder een bepaald doel helder voor den geest te hebben of zelfs zich bezwaard te maken over de mogelijkheid, ooit een doel te bereiken. In zijne gesprekken maakte hij den indruk van weifeling, van besluiteloosheid. Geheel de ingevingen van het oogenblik volgend, redeneerde hij planloos door, zonder zich te binden aan te voren bepaalde gegevens, zonder hoofd- en nevenzaken zorgvuldig gescheiden te houden. Hij kon alleramusantst praten, indien men hem slechts niet van een praemisse liet uitgaan, daar het hem niet gelukken zou, tot een enkele conclusie te komen.

I)it beeld van de wijze van spreken, welke Coleridge eigen was, is in volmaakt contrast met wat het onderwijs stelselmatig moet trachten te bereiken. Yan een bepaald punt uitgaan, een doel vast in 't oog hebben en hierop steeds koers houden — dat moet do scholier leeren. Maar

Sluiten