is toegevoegd aan uw favorieten.

Didactische ketterijen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bewustzijnsinhoud wordt verduidelijkt, elk verschil helderder waargenomen, de kunst om zuiverder en getrouwer te reproduceeren verhoogd.

Toch meene men niet, dat van deze aandacht veel scheppende kracht uitgaat. Zij is slechts een toestand, waarin de eigenschappen van bewustzijnsinhouden en — processen worden versterkt.

De school van Herbnrt acht vooral de onwillekeurige aandacht boog, d i. de toestand van ingespannen geestelijke energie, door de voorstellingen zelf, buiten invloed van den wil, te voorschyn geroepen. En inderdaad heeft de onwillekeurige opmerkzaamheid zoowel een groote effectieve als een diagnostische waarde. De laatste, wijl zij een verblijdenden toestand van het bewustzijn, de geschiktheid tot apperceptie, bewijst. Niet minder belangrijk is echter ook de willekeurige opmerkzaamheid, de door den wil opgeroepen aandacht.

In deze aandacht spreekt zich het rasoigen van den mensch uit: hier openbaart zich, dat de mensch een wezen is met een wil. Niet ontkend kan worden, dat de mensch het in zijn macht heeft, op gegeven oogenblikken de mate van zijn geestelijke energie willekeurig te vergrooten. Dat blijkt, wanneer vóór den aanvang van geestelijke werkzaamheid, in afwachting van wat den geest zal worden aangeboden, de energie wordt verhoogd, of wanneer de ziel wordt aangepast voor te verwachten indrukken, of wanneer in den loop der werkzaamheid een oogenblik van groote inspanning de energie doet stijgen.

Of overigens de opmerkzaamheid eon zoo nauwkeurig te bepalen toestand is, dat ze gemakkelijk van andere, verwante, bewustzijnsverschijnselen kan worden onderscheiden, moet ik betwijfelen. Wundt noemt perceptie het opnemen van voorstellingen, zonder den begeleidenden toestand van opmerkzaamheid, apperceptie het veel heldere vormen van voorstellingen in den toestand van opmerkzaamheid. Mij komt het voor, dat dit onderscheid, deze begrenzing tusschen perceptie en apperceptie niet bestaat, of men moet de perceptie een minder energieke daad