is toegevoegd aan uw favorieten.

Didactische ketterijen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het gevolg van een andere, deze als de oorzaak van gene beschouwen.

Ook samengestelde functies en groepen van functies, enkelvoudige en samengestelde, kunnen haar invloed van het eene gebied over het andere uitbreiden. Zelfs behoeft volkomen identiteit van functie niet aanwezig te zijn: indien er slecht3 verwantschap bestaat, kan de overdracht worden geconstateerd, al beslist ook de graad van functioneele verwantschap over de mate van overdracht. Een enkel voorbeeld: Op het gebied van de anorganische natuur treden veranderingen in door oorzaken, in de meest beperkte beteekenis, in het organische rijk ontstaan ze uit prikkels, in het menschelijk handelen uit motieven. Hier tracht de wetenschap voldoende gronden op te sporen voor een doiid, ginds voor het worden. Heeft nu het nadenken binnen de grenzen van het eene leervak aan de hand van causaliteitswetten, en bij een ander vak volgens wetten van motiveering plaats, dan ondervindt het in zijn streven naar ontdekking der gronden, telkens op het eene gebied den steun van den arbeid op het andere gebied. En wat het heerlijkste resultaat is van dit nadenken: aan den geest deelt zich een verlangen mede, het causaal verband te willen naspeuren, een vaardigheid in het analyseeren, zoo gewenscht bij alle causale denkprocessen, en een formeele handigheid in het zoeken naar gronden.

Hoe algemeener de verwantschap, hoe onzekerder en onbepaalder natuurlijk de onderlinge steun tusschen de vakken is; maar toch kunnen eenigszins verwante functies samenwerken tot het ontstaan van algemeene denkrichtingen, denkvormen, denkgewoonten, ten slotte van een algemeenen denkhabitus, van een intellectueel gevoelsleven.

In zekeren zin volgt deze onderlinge influenceering spontaan haar weg; doch ook slechts in zekeren zin. "Wordt de idee eener intellectueele training ernstig opgevat, dan moet het de leidende gedachte worden voor het geheele onderwijs, de vorming van den geest naar zijn voornaamste functies en de uitbeelding van een algemeenen