is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Maar de wijsbegeerte moet er voor waken, op dien weg te veel zich te verliezen in scheppingen der verbeelding door een zucht naar volledigheid en systeembouwerij. Het loffelijk streven naar een doorzien van het verband der dingen mag niet ontaarden in een over 't hoofd zien van de grenzen onzer kennis. Ware inderdaad een stelsel te geven, waarin alle moeielijkheden waren opgelost en geen raadselen meer overbleven, dan kon gevoegelijk alle verder wijsgeerig onderzoek achterwege blijven. Toch beroemt de metaphysica, die voor zulk een stelsel onmisbaar is, er zich veelal op, een niet wisselvallige en betrekkelijke maar een absolute waarde te bezitten, geldig voor alle tijden. De begeerte evenwel van alle raadselen op te lossen, mag den wijsgeer niet blind maken voor het verschil tusschen wensch en waarheid, tusschen het produkt van subjectieve denkwijze en ervaringskennis. Nimmer mag de moreele overtuiging den schijn aannemen van positieve werkelijkheid, de persoonlijke verzekerdheid die van zekerheid. Houdt men zich het onderscheid tusschen die beide steeds voor oogen, dan zal men wel is waar niet komen tot een afgerond en alverklarend wereldstelsel, maar zal men dit gemis willig aanvaarden in het besef dat slechts een waanwijze alwetendheid zulk een aaneengesloten en fraai ineenpassend stelsel vermag öp te bouwen, dikwijls ten koste van algeheele waarheidsliefde en met voorbijzien van alle bezwaren die het aankleven. „Ich misstraue allen Systematikern und gehe ihnen aus den Weg: der Wille zum System ist