is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vormen, geen realiteiten; en evenzoo is de causaliteit een noodwendige denkvorm, maar daarom nog geen absolute weerspiegeling der werkelijkheid. Ook volgens Berkeley kennen wij de wereld slechts als subjectieven verschijningsvorm; en is het even onmogelijk ons daarboven te verheffen als het b.v. onmogelijk is ons andere wiskundige waarheden voor te stellen.

Maar in tegenstelling van Kant ontkende Berkeley het bestaan eener realiteit, onafhankelijk van onze voorstelling: volgens hem werd die laatste teweeggebracht door God ; terwijl volgens Kant zij tot achtergrond had een „Ding an sich". De wereld wier bestaan wij aannemen, is volgens Berkeley niets anders dan een produkt van onzen geest. Onze voorstellingen zijn niet de weerspiegeling eener werkelijkheid, maar de werkelijkheid zelve; de dingen zetten zich niet om in voorstellingen, maar omgekeerd de voorstellingen als het eenig reëele zetten zich om in dingen. Is het waar dat „esse est percipi"; dan is ook omgekeerd niet-waargenomen worden niet-bestaan.

De vraag naar den aard onzer kennis laat zich dus blijkbaar splitsen in twee deelen, namelijk:

1°. bestaan de dingen buiten onzen geest om, d. i. zijn zij onderscheiden van onze voorstellingen.

2°. zoo ja, leeren wij ze dan kennen zooals zij in waarheid zijn, of zijn zij wellicht in werkelijkheid geheel anders.

Terwijl nu het naïeve realisme beide vragen bevestigend beantwoordt, beantwoordde Kant de laatst-