is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te worden tot hoogere eenheden en wetten, willen zij niet beperkt blijven tot een chaos van afzonderlijke en onsamenhangende observaties. En voor die verwerking wordt nog iets meer vereischt dan zintuigelijke waarneming.

Maar ook met de beschouwingen van een meer gematigd empirisme kan de critische wijsbegeerte zich niet vereenigen. Het criticisme leert, dat de natuurwetten niet eenvoudig empirisch gevonden werden. De wet der zwaartekracht b.v., die van het behoud van stof en van arbeidsvermogen, of het beginsel van evolutie, zij allen zijn niet enkel het resultaat van ervaring, maar ontleenen hun karakter van wetten daarnevens ook aan de logische kracht waarmede zij zich aan ons opdringen; zij worden geboren uit de abstractie van een groot aantal waarnemingen. Strikt empirische bewijzen, die een ieder absoluut zouden moeten overtuigen, waren er niet voor aan te geven, indien niet de rede zelf reeds de hooge waarschijnlijkheid er van bevroedde. Zeer zeker zou men, indien zich empirische verschijnselen voordeden die geheel met zulk een wet in strijd waren, die wet op grond daarvan gaan herzien en wellicht verwerpen. Maar hieruit volgt niet, dat het uitsluitend de ervaring is die ons zulk een wet doet aannemen, en dat niet tevens zekere denkpostulaten daarbij een rol spelen.

De begrippen, waarmede wij werken, worden opgedaan in de school der ervaring, verkregen door waarneming van verschijnselen en door nadenken over