is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

axiomatische gegevens, die als aangeboren denkkate(jorieën een onafscheidelijk bestanddeel vormen van onzen geest. De logica b.v. der mathematische waarheden, — die volgens Kant, in tegenstelling van Hume, niet alleen uit analytische maar ook uit synthetische oordeelen zijn opgebouwd, — kan nimmer een uitkomst a posteriori zijn van ervaring, maar berust op zekere aprioristische overtuigingen, waarvan wij ons onmogelijk kunnen losmaken. Evenzoo zijn ruimte en tijd geen aan de ervaring ontleende begrippen, aangezien alle ervaringsfeiten zich aireede in die denkvormen bewegen: het zijn inhaerente aanschouwingsvormen van onzen geest.

Wij zijn hier vanzelf aangeland in de leer van het a p r i o r i s m e, volgens welke zekere elementen van ons denken reeds van den beginne af (a priori) buiten alle ervaring om gegeven zijn. Het criterium van dit aprioristisch karakter is gelegen in de algemeenheid en de noodwendigheid dier elementen. Een psychologische verklaring er van is volgens die leer niet te geven. Maar daarbij veronachtzaamt deze wellicht voldoende rekening te houden met de genetische ontwikkeling van den menschelijken geest, hetgeen toch sedert de zegepraal van het evolutiebeginsel niet goed meer doenlijk is. De mogelijkheid b.v. ware niet uitgesloten, dat denkvormen, die niet meer door individueele ervaring verkregen worden, zich toch oorspronkelijk bij de soort uit een som van partieele ervaringen ontwikkelden. Het ware m. a. w. wellicht mogelijk, dat de ervaring van