is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Met deze redeneering wil Hume evenwel geenszins de waarde onzer voorstelling van oorzaak en gevolg in twijfel trekken. Ook al is ons oordeel er geen a priori, toch is het niet minder dwingend. Wel is waar kan de gewoonte nimmer verder voeren dan tot een hoogen graad van louarschvjnlijkheid, en is het aannemen van een absoluut noodwendigen causalen samenhang tusschen twee verschijnselen (een propter hoe nevens een post hoe) strikt genomen voor de rede niet te rechtvaardigen.') Maar zulk een absoluut weten is voor ons niet alleen niet bereikbaar, maar tegelijk ook niet onmisbaar; want de hooge waarschijnlijkheid, waartoe wij wel kunnen komen, is volkomen voldoende om ons te strekken tot gids door het leven, omdat onze theoretische twijfel van geenerlei invloed is op ons praktisch doen en laten. Want wij allen zijn bezield met een niet twijfelend natuurlijk instinkt, dat de steeds waargenomen opeenvolging zonder eenige bedenking uitlegt als een absoluut noodwendigen oorzakelijken samenhang, zoodat de besluiten, die uit de ervaring getrokken worden, voor ons bewustzijn niet minder groote zekerheid en beslistheid hebben, dan die welke door de zuivere rede heeten tot stand te komen.

') Daarom hebben sommigen het begrip causaliteit uit de wetenschap willen verbannen; zoo zegt b.v. Mach (Popul.-wiss. Vorlesungen; 2 Aufl. 1897, pag. 276): »Ich hoffe, dass die künftige Naturwissenschaft die Begriffe Ursache und Wirkung, die wohl nicht für mich allein einen starken Zug von Fetischismus haben, ihrer formalen Unklarheit wegen beseitigen wird.*

6