is toegevoegd aan je favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

omging. Die weg was zeker veel korter en gemakkelijker dan het versmade experiment, en hij voerde tot wijder beweringen en gevolgtrekkingen; maar deze droegen dan ook een zeer subjectief karakter en rustten op een uiterst lossen bodem. Hoe dit zij, de zelfwaarneming blijft een zeer gewichtig deel van het psychologisch onderzoek. Wil zij echter tot werkelijk waardevolle uitkomsten leiden, dan dient zij te worden aangewend door lieden die beschikken over genoegzame voorkennis en die met voldoende critische gaven zijn bedeeld om niet geheel te vervallen in een eenzijdig subjectivisme.

Evenwel, zelfs in dat geval kan het onderzoek niet beperkt blijven tot eene aanwending dier introspectieve methode. De zelfwaarneming, uitsluitend toegepast, blijft zeer onvolledig en kan moeilijk recht geven op gevolgtrekkingen van algemeen karakter. Wil de waarneming van onszelven vruchtbaar zijn voor de psychologie, dan dient zij aangevuld door die van anderen, wil men vermijden dat individueele eigenaardigheden worden gegeneraliseerd en tot algemeene theorieën omgesmeed. Daarenboven doet zich bij de introspectieve methode het bezwaar voor, dat waarnemend subject en waargenomen object samenvallen. Daardoor wordt de juiste waarneming gemakkelijk gestoord, en kan afbreuk worden gedaan aan het normaal verloop van het psychisch proces. Een affect bijv. neemt in intensiteit aanmerkelijk af, zoodra wij er onze aandacht op vestigen en het 't voorwerp wordt van onze waarneming.