is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

weerspiegeling, maar hangt ten nauwste samen met de reeds aanwezige voorstellingen, met welke het zich tot een onafscheidelijk geheel verbindt, en die als 't ware den bodem vormen, waarop de gewaarwordingen komen te vallen en al dan niet ontkiemen.

Een bloote aaneenrijging van voorstellingen ware voor ons geestesleven niet voldoende. Noodzakelijk wordt daartoe vereischt, dat de enkele voorstellingen niet alleen elkander opvolgen en in die volgorde bewaard blijven, maar ook dat zij op bepaalde wijzen zich groepeeren en zoodoende voeren tot de vorming van algemeene voorstellingen, geboren uit de overeenkomstige bestanddeelen van de afzonderlijke voorstellingen, als een tot eenheid saamgevatte som van partiëele herinneringen. In onze begrippen is het gemeenschappelijke van tal van waarnemingen en ondervindingen saamgevat, en aan de hand van vermeerderde ervaring zullen zij dus steeds voor wijziging en uitbreiding vatbaar zijn.

Vooral bij ons denken zijn voor de begripsvorming dergelijke abstracties uit de afzonderlijke ervaringen noodwendig. Volgens velen echter is van een eigenlijk willekeurig denken geen sprake, maar zijn wij steeds gedwongen op een bepaalde wijze te denken, zóó als de op een gegeven oogenblik in onzen geest aanwezige associaties het ons voorschrijven. Daarbij behoeven die associaties ons geenszins bewust te worden; ware dit een vereischte, dan ware ons zoo rijk en afwisselend, snel verloopend psychisch leven