is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Al is ons nu ook het wezen van het bewustzijn volkomen duister, toch weten wij dat het bewustzijn niet iets afzonderlijks is, hetwelk een zelfstandig bestaan voert en zich als zoodanig aan zekere processen toevoegt, maar dat het slechts een inhaerent bestanddeel vormt van die processen. Het bewustzijn is niet anders dan een collectief begrip, een abstractie uit de som van bewuste verschijnselen; terwijl de wisselende omvang van het bewustzijn de uitdrukking is van het geheel der in een gegeven moment voorhanden zijnde bewuste processen. Reeds de zelfwaarneming leert, dat er geen bewustzijn bestaat zonder inhoud, zonder welken het evenmin eenige beteekenis heeft als beweging zonder materie. Wij kennen geen bewustzijn, maar alleen bewuste verschijnselen; en evenmin als er een enkelvoudige wil bestaat maar slechts een reeks van afzonderlijke wilsdaden, evenmin bestaat er een doorloopend bewustzijn maar slechts een reeks van bewuste toestanden. Ons bewuste leven is opgebouwd uit een reeks van opeenvolgende gewaarwordingen en voorstellingen; maar het bewustzijn zelf is niet een onveranderlijk iets, dat zich als een doorloopende draad door het leven voortspint.

Het bewustzijn is zeer zeker moeielijk te verklaren als een /«(/.^verschijnsel, noch vertegenwoordigt het een bizondere kracht. Het wijst slechts op een toestand: beweging gaat niet over of zet zich niet om in bewustzijn, wat onmogelijk ware omdat beide heterogene begrippen zijn; maar bepaalde bewe-