Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den bouw en den toestand van het centrale zenuwstelsel eenerzijds en de psychische verrichtingen anderzijds, en die het in hooge mate waarschijnlijk maken dat bij alle vormen van geestesziekte en krankzinnigheid zekere stoffelijke veranderingen in de hersenen voorkomen, ook al zijn wij niet in staat in al die gevallen den juisten aard der anatomische of physiologische veranderingen aan te geven. Want al die feiten bewijzen wel de onmiskenbare afhankelijkheid der psychische verschijnselen van physische toestanden, maar geven nog hoegenaamd geen recht de eerstgenoemden veroorzaakt te achten door of terug te brengen tot in waarheid physische verschijnselen. Een afhankelijkheidsbetrekking is een veel ruimer begrip dan een causale betrekking; en uit het bestaan der eerste mag nog geenszins zonder meer besloten worden tot het bestaan der tweede.

In hun redeneeringen begaan de woordvoerders van het materialisme telkens slordigheden en onzuiverheden. Zoo laat Büchner nu eens geest en stof twee verschillende zijden zijn van éénzelfde wezen, dan weer de materie reeds lang vóór den geest bestaan hebben en den geest slechts een produkt zijn van die materie. Nu eens heet het, dat der materie niet slechts physische maar ook psychische krachten inwonen, zoodat geen materie bestaat zonder geest; dan weer dat de materie bewustzijn of gewaarwording te voorschijn brengt. Evenzoo bij Haeckel. De eene maal is hetzieleleven eigen aan alle soort van materie, de andere maal weer de functie van een bepaald soort van materie, het zooge-

Sluiten