Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Maar ondanks dien hoogen ouderdom, toont de geschiedenis voldingend aan dat, behalve voor een klein getal intellectueel en moreel hoogstaanden, het materialisme in 't algemeen niet voldoet aan 's menschen onuitroeibare godsdienstige en zedelijke behoeften. Het houdt daartoe niet voldoende rekening met de ideale wereld die volgens Lange, den beroemden en onbevooroordeelden geschiedschrijver van het materialisme, voor den mensch meer waarde heeft dan alle exacte en positieve kennis, behoort tot zijn hoogste en onmisbare goederen, en onafscheidelijk verbonden is met den ontwikkelingsgang der menschheid.

Vandaar dan ook, dat het materialisme ten allen tijde een hevige bestrijding heeft uitgelokt. Maar het kan helaas niet gezegd worden, dat die bestrijding altijd met edele middelen heeft plaats gevonden. Zoo worden steeds, bewust of onbewust, het wijsgeerig en het ethisch materialisme op de treurigste wijze dooreengehaspeld, alhoewel die beide uiterst weinig met elkander te maken hebben, — evenmin als het sensualisme, als leer dat al onze voorstellingen stammen uit zinnelijke gewaarwording, iets te maken heeft met het ethisch sensualisme, dat in de zinnelijke gevoelens en aandriften de eenige drijfveeren ziet van alle streven en in hun bevrediging het laatste doelwit van alle wilshandelingen. Toch heeft men het voorgesteld alsof het philosophisch materialisme de nadeeligste gevolgen moest hebben voor de moraal; het afgeschilderd alsof het noodwendig na zich zou moeten sleepen een wegvallen van alle

Sluiten