is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

delijk verbonden zijn aan 's menschen geheele wereldbeschouwing, zijn godsdienstige en metaphysische denkbeelden. De zedelijke waardeering vloeit niet in de eerste plaats voort uit intellectueele overwegingen of logische besluiten, maar zij is veeleer de spontane vertolking van gewekte gevoelens, die ook de oorzaak zijn dat er een oordeel geveld wordt. Al is het oordeel als zoodanig een intellectueel proces, het bevat toch tal van elementen, die niet door het verstand beheerscht worden en die buiten alle verstandelijke bewijsvoering om zich aan ons opdringen.

Analyseeren wij het zedelijk oordeel verder, dan blijkt dat wij scherp te onderscheiden hebben het oordeel over de handeling en dat over den persoon welke haar volbrengt, m. a. w. de beoordeeling van de daad en die van den dader. Houdt men dit onderscheid niet genoegzaam in 't oog, dan geeft dit voortdurend aanleiding tot spraakverwarring en misverstand. Het zedelijk oordeel over iemands daden is niet af te scheiden van de gevolgen die deze dragen; bewust of onbewust ligt hier de maatstaf in de voorstelling die men heeft van de mate waarin het geluk en het welzijn van anderen er door bevorderd worden. Die daden kunnen op zichzelf goed geoordeeld worden, afgescheiden van de beweegredenen die er toe leiden. Deze laatste evenwel spelen bij de beoordeeling van den handelenden persoon de hoofdrol; de zedelijke waarde, die men een mensch toekent, richt zich in de eerste plaats naar de bedoelingen en de motieven