is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

komt. En evenzoo kan omgekeerd het begrijpen van een onzedelijk gedrag wel voeren tot vergevingsgezindheid, maar geenszins tot goedkeuring of billijking. Want ook al beschouwen wij iets als noodwendig, het is daarom nog niet onttrokken aan ons zedelijk oordeel, onze goed- of afkeuring. Al zien wij de noodzakelijkheid van iets in, toch is dit zeer wel in staat onze bewondering of onzen afschuw te wekken; want dergelijke gevoelsindrukken gaan om buiten het al of niet aanhangen van het determinisme.

Evenmin wordt met een ontkenning van een vrijen wil de maatschappelijke verantwoordelijkheid of het recht van straf opgeheven. Want het doel en de noodwendigheid van straf is onafhankelijk van het al of niet bestaan van wilsvrijheid. Trouwens het strafrecht ware nimmer voldoende te rechtvaardigen door of te grondvesten op eenen metaphysischen grondslag, welks hechtheid aan zóóveel gerechten twijfel en bedenking onderhevig is als de indeterministische aanneming van een vrijen wil. Elke bestraffing kan hare volkomen rechtvaardiging vinden in het doel dat zij beoogt: een teleologisch gezichtspunt is hier onvermijdelijk. Wel voert het determinisme tot een verwerping van strafbedeeling op grond van een beginsel van vergelding, maar geenszins tot straffeloosheid ; want in de plaats van die vergelding zijn de beginselen van voorkoming, afschrikking en verbetering volkomen toereikend om ook zonder dien de bestraffing te rechtvaardigen.