Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tische genieting berust geenszins alleen op een gewekten zinnelijken lust, maar ook op allerlei onzinnelijke gevoelens en voorstellingen, die er zich tot een onverbrekelijk geheel mede vereenigen. De herinneringssporen van vroegere levenservaring worden wakker geroepen en gaan bewust of onbewust het aesthetisch oordeel beïnvloeden. Wij zien niet slechts met een zintuigelijk maar ook met een geestelijk oog; en onze aesthetische waardeering wordt niet slechts beheerscht door aangeboren gaven, oefening en ontwikkeling, maar ook door allerlei in den geest aanwezige voorstellingen, die met het aanschouwde in verband treden en den indruk ervan helpen samenstellen.

Die waardeeringen nu, welke in het aesthetisch oordeel besloten liggen, heeft de aesthetica nader te onderzoeken; niet zoozeer in haar waarde door het stellen van normen welke algemeengeldigheid en bindende kracht zouden bezitten, als wel in haren oorsprong. Vanzelf evenwel stuit zij dan op allerlei beïnvloedende omstandigheden, die niet behooren tot het eigenlijk gebied der psychologie. Deze is wel is waar eene onontbeerlijke hulpwetenschap, die nimmer in de aesthetica mag verwaarloosd worden; maar de begrippen zelve, waarmede de aesthetica werkt, kunnen onmogelijk alle aan de psychologie worden ontleend. Wat het zinnelijk schoonheidsgevoel betreft, beweegt zich de aesthetica op zielkundig terrein ; maar waar het de bewuste waardeering geldt, kan zij niet volstaan met zuiver psychologische verklaringen,

Sluiten