Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meer of minder groote waarschijnlijkheid. De empirische wetten, waartoe men hier geraken kan, kannen nimmer de vooruitziende en voorspellende waarde hebben van strikte natuurwetten, en nimmer herhaalt zich een sociologisch verschijnsel onder volkomen dezelfde gedaante. Want in de menschelijke maatschappij hebben wij niet een eenvoudig mechanisme vóór ons, noch in de samenleving alleen te doen met onbewuste en regelmatig werkende krachten, maar daarnevens ook met bewuste doelstrevingen, beheerscht door zedewetten die niet zonder meer gelijk te stellen zijn met natuurwetten.

Anderen daarentegen, van meening dat de sociale verschijnselen niet minder aan vaste wetten zijn onderworpen dan de physische, hebben getracht gene op dezelfde exacte wijze te bestudeeren als de laatste, en 'beproefd ze, zonder zich te laten beïnvloeden door subjectieve inzichten, te belichamen in vaste wetten. Natuurlijk is hiertoe de aanwending eener streng inductieve methode een eerste vereischte. Zoo trachtte Quételet langs statistischen weg het bonte beeld, dat ons de samenleving biedt, tot zekere regelmaat te herleiden; en zocht Buckle uit de ontelbare gegevens der historie tot wetten te geraken, die het geestesleven der menschlieid beheerschen, en aan te toonen dat de ontwikkelingsgang der beschaving aan een even strenge causaliteit is onderworpen als de natuurkundige verschijnselen. Hij kwam zoodoende b.v. tot zijn bekende stelling, dat de vooruitgang in beschaving slechts te danken

v

»

£ '

Sluiten