is toegevoegd aan uw favorieten.

Het wezen van den menschelijken hoofdarbeid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

slechts in relatie, in kontakt, in verbinding met andere verschijningen.

Ieder verschijnsel is produkt vaq, snhjekt-en objekt.

'Opdat een gedachte verschijne, zijn de hersens of is het denk^V vermogen op zichzelf alleen niet toereikend, het heeft daartoe een \ objekt noodig, een voorwerp, dat gedacht wordt^Tjit deze relatieve-"^^ V7ïatuïïr van ons thema volgt dan ook, dat wij bij de behandeling _ daarvan niet „rein" bij het thema kunnen blijven. Juist omdat het veritand of het denkvermogen nooit op zichzelf, maar altijd in verbinding met iets anders verschijnt, worden wij gedwongen voortdurend van het denkvermogen naar zijn objekten over te gaan, beide ju verband te behandelen. —

Evenals het gezicht niet den boom, maar slechts het zichtbare van den boom ziet, zoo kan ook het denkvermogen niet het objekt zelf, maar slechts zijn kenbare geestelijke kant opnemen. Het produkt, de gedachte is een kind, dat door de hersenfunktie in gemeenschap met het een of andere objekt geteeld is. In de gedachte verschijnt zoowel het subjektieve denkvermogen eenerzijds als anderzijds de geestelijke natuur van het objekt. Iedere funktie van den geest vooronderstelt een voorwerp, waardoor zij voortgebracht is, dat den geestelijken inhoud afgeeft. En anderzijds komt deze inhoud van een voorwerp, dat buitendien is, op de een of andere manier zinnelijk waargenomen, hetzij gezien, gehoord, geroken, geproefd, hetzij gevoeld, kortom ervaren is.

Wanneer wij nu vroeger gezegd hebben, dat het zien zich beperkt tot het zichtbare als objekt, het hooren tot het hoorbare enz^, dat daarentegen voor het denk- "f kenvermogen alles objekt is. dafl_ beteeken£ dat nu nog slechts, dat_objekten, naastjnin ontelbare,. maar bijzonderg zinnelijke eigenschappen, ook jiog de alge met ?tt cgee stH ij kg_e [ge ns c hap__ bezitten, zich te laten denken, begrijpen of kennen, kortom, objekt van ons denkvermogen te zijn.

Deze metafysieke bepaling van alle objekten geldt ook voor het denkvermogen zelf, voor den geest. De geest is een lichamelijke, zinnelijke werkzaamheid, die menigvuldig verschijnt. Het is het in verschillende tijden, in verschillende hoofden, door verschillende voorwerpen zinnelijk voortgebrachte denken. Even als al het andere mogen wij dezen geest tot voorïverp van een bijzondere denkdaad maken. Als voorwerp is de geest een menigvuldig, empirisch feit^ dat, met een~~speciale hersenfunktie in kontakt gebracht» het generalg. begrip van den geest, als inhoud van deze biizondere denkdaad voortbrengt. " Het voorwerp van het denken onderscheidt zich van zijn inhoud, evenals zich over het algemeen de zaak van haar begrip onderscheidt. De zinnelijk gewaargeworden, menigvuldige gang