Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„ proces is eene inrichting, welke de zwarigheden deirechtsvervolging opeenhoopt en vermeerdert, terwijl zij „aan de materieele vragen nog de formeele toevoegt, — „welke den rechter in het navorschen der waarheid belemmert en beperkt en hem niet zelden dwingt, tegen „zijne overtuiging in een oordeel te vellen, — welke het „weerstandsvermogen van het onrecht tegen het recht „verhoogt en in hare vormvoorschriften netten en voetangels uitzet, waarin vaak de rechtvaardigste zaak gehangen wordt."

Zoudt gij het iemand, die dit tafereel monstert, kwalijk nemen indien hij uitriep: maar laat het proces dan naaiden duivel loopen, want daar hoort het ? Ihering echter meent u te kunnen voorcijferen, — staaltjes zagen wij reeds, — dat deze nadeel en: „onschatbare voordeden"

— het woord staat er — in haren schoot bergen. Alsof,

— indien waar ware, hetgeen onwaar is, — één voordeel ter wereld groot genoeg zou kunnen zijn om op te wegen tegen verkrachting van overtuiging en plegen van onrecht!

De groote en schromelijke, niet genoeg te gispen, fout bij den nobelen denker is zelfmisleiding, veroorzaakt, doordien hij aan het proces „eene kunstwaarde" — woord en gedachte keeren telkens terug — toekent, en zich diets maakt deze in het licht te kunnen stellen en te hebben gesteld. Wane niemand, dat Ihering los heenloopt, over hetgeen recht is en rechtens zijn moet. Het romeinsche proces echter heeft hem — als romanist der besten even-

Sluiten