Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

men wel gevoelde, maar niet zag ? Neen, zegt Ihering, juist op dit oogenblik, het eenige, waarop zij noodig en onmisbaar is, wordt de cohaesie tusschen Recht en Reclitsverwerkelijking afgebroken. Hij kon even goed zeggen, dat men eene reddingboot nauwlettend uitrusten moet, ten einde — als de zee spiegelglad is er mee te gaan spelevaren. In dien toestand immers verkeert een Recht, dat voor het gebruik zijne diensten weigert.

De leer der historische school, waarop Ihering zinspeelt, eene leer aan wier invloed hij het proces, als „gemaakt" onttrekt, en dit punt nog wel als „onbestreden" kenmerkt, heeft heel wat breederen grondslag, dan het hem behaagt hier aan te stippen. Recht, gelijk Taal, gelijk Kunst, zoo leert die school, is ééne zijde van het volksleven. Daarmede stempelt zij den oorsprong van het Recht tot uitdrukking van het rechtsbewustzijn des volks, telkenreis adaequaat aan het stadium van ontwikkeling, waarin het volk verkeert. Hetgeen onmiddellijk daaruit voortvloeit is, dat ieder volk verantwoordelijk is voor zijn Recht, en aan ernstig plichtverzuim schuldig zich maken zou, indien het zijn Recht, des bewust, achterlijk liet. Heeft de historische school, het rechtsgevoel des volks tot rechtsbron verheffend, ooit ook maar de geringste aanleiding gegeven, om tusschen Recht en proces eene scheidslijn, neen, naar Iheking's trant, eene klove te maken ?

De Tübinger kanselier RüMELIN, het rechtsgevoel ont-

Sluiten