Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ingewikkeldheid kan oplossen op dezelfde wijze als hij met een niechanies of mathematies vraagstuk kan doen, dat lijkt mij veel te ver te gaan."

Wij zijn nu twintig jaar verder, maar als ik wel zie, niet zo heel veel verder dan Galton voorspeld heeft. Zij, die de aardrijkskunde tot een zuivere natuurwetenschap hebben willen verklaren, hebben haar geen dienst bewezen. Hun opvatting, die gelukkig niet algemeen is geworden, zou voeren tot een averechtse beschouwing van de plaats en de rol des mensen in het landschap. Wij willen de natuur der landen leren kennen 0111 die te kennen, zoover dat inogelik is, maar ook omdat de landen onze woonplaatsen zijn, en omdat wij de volken niet kunnen verstaan en helpen als wij hunne woonplaatsen niet evenzeer bestuderen als hunne ethniese eigenschappen. Het is schoon de wetenschap te beoefenen om haar zelve, en zo eigen geluk, en dus dat zijner omgeving, te verhogen; het is nog schoner door die beoefening het welzijn der grote groepen te vermeerderen, die van wetenschappelike kennis verstoken blijven. Bij sommige wetenschappen geschiedt dat als vanzelf, en leiden zuiver theoretiese beschouwingen soms plotseling tot in het leven dadelik bruikbare toepassingen. Bij de aardrijkskunde, als bij andere, doet men goed het doel in 't oog te houden.

De taak van ons Nederlanders in de Archipel is zeer moeilik. Wij staan tegenover een vreemde natuur, die onze kunstenaars bijna niet kunnen doorgronden. Wij staan tegenover ons vreemde volken, zó vreemd nog, dat zelfs de bekwaamsten en bestwillenden onzer telkens weer gevoelen, hoe moeilik het helpen valt. Treih spreekt er van in zijn nieuw .laarhoek, met enig ongeduld, hoe lastig het is, de Javanen tot lering te brengen. Hij haalt de woorden van

Sluiten