Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wanneer kwam van Mander gedurende een acht en dertig jarig leven in de kunstenaarswereld in aanraking met zijn levende bronnen?"

Wèl is waar zijn wij ook hier gebonden aan wat van Mander zelf of zijn levensberichtgever daaromtrent meedeelt. Slechts een enkele gissing, waar beiden zwijgen, mag hier toegelaten worden. Wèl is waar moet men vooral hier in het oog houden, dat, waar één naam genoemd wordt, tien namen verzwegen zijn en dus steeds het besef, onvolledig te zijn gebleven moet voorzitten.

Maar juist omdat van Mander niet de stille kluizenaar geweest is, snuffelend en wroetend in boeken en documenten, archieven en gilderekeningen, doch de levenslustige man, die de westersche wereld, zoo rijk aan kunstschatten en kunstenaars bereisde; daarna in twee centra dier kunstenaarswereld, Vlaanderen en Holland, bijna veertig jaren lang geleefd heeft, — moeten wij niet in folianten en manuscripten, doch in zijn herinneringen, 2ijn omgang en bekendheid met schilders en kunstminnaars de waarschijnlijke wordingsgeschiedenis van zijn werk zoeken.

Wij moeten dan weten wie zijn vrienden en kennissen waren; waar en wanneer hij hen leerde kennen.

Dan eerst is 't mogelijk eenigszins te begrijpen, hoe van Mander aan zijn ontzaglijk bronnenmateriaal kwam. Dan eerst is mogelijk na te gaan welke inlichtingen hij van deze personen ontvangen kon; hetgeen ik beproefde te doen in een volgend hoofdstuk over de „Ongedrukte bronnen".

Vooral daar en in deze levensbeschrijving houde men in het oog, dat Carel van Mander wel was een „Man der Mannen", zooals wij 't den vleienden lofdicht-schrijver gaarne nazeggen, maar daarbij toch steeds „een kind van zijn tijd". Waar wij in onze dagen voor een biografie ook andere bronnen raadplegen dan familiebetrekkingen, kennissen en vrienden, andere eischen stellen vooral aan de levensbeschrijving van een schilder, nam die tijd genoegen met een opgave van waarschijnlijke geboorte- en sterfjaren, afkomst en de vermelding van eenige schilderstukken. En dat moesten ze wel doen, daar, wat de overledenen betreft, nog niet methodisch gezocht, verzameld,

Sluiten