is toegevoegd aan uw favorieten.

De Ommelander Borgen en hare bewoners in de zeventiende en achttiende eeuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

huizen kunnen worden begrepen, welke tusschen de begrippen slot en boerenplaats zijn gelegen.

Het woord en het begrip „borgh", als uitgang van tal van namen van landhuizen in de Ommelanden bewaard, van de i6de tot de I9de eeuw in de officiëele taal in gebruik en ook thans nog in den volksmond der Groningers algemeen in zwang, is zeker de meest ruime en meest „volkstümliche" uitdrukking.

Het moge taalkundig dezelfde beteekenis hebben als het hollandsche burg of burcht, feitelijk is het begrip „borg" in de Ommelanden veel ruimer. Men verstaat daaronder elk landhuis, dat door uiterlijke vorm en omgeving, soms daarbij gesteund door de kwaliteit van den bewoner en de aan het huis verbonden rechten, zich onderscheidt boven de boerenhofsteden. Is dus de grens naar boven onbepaald, naar beneden is die nog moeilijker scherp te trekken; men zal daarbij menigmaal voor de vraag worden gesteld, of zekere edele heerd al of niet als borg moet worden beschouwd. Vooral kan de titelzucht daarbij op een dwaalspoor leiden, omdat menige boerenplaats, oorspronkelijk als heerd in de klauwboeken en andere officiëele registers aangeduid, in de i8de of i9de eeuw tot een borg is omgedoopt; wij noemen bijv. de boerenplaatsen: Witsenborg (in de i8de eeuw nog Witsenheerd) bij Ter Laan, Gommelsborg bij Farmsum, Batenborg bij Maarhuizen en bij Oosterwijtwerd, Driestenborg bij Middelstum en zelfs Ridderborg onder Garmerwolde, dat zijn naam niet aan geharnaste ridders, doch aan de I9de eeuwsche familie Ridder ontleent.

Alle „borgen" der Ommelanden zijn, hetzij in de middeleeuwen, hetzij in latere tijden, uit „edele heerden" ontstaan. Wat „edele heerden" zijn, is boven *) medegedeeld. Wij hebben daarbij tevens gezien, hoe uit een bezitter van eene edele heerd zich de hoveling, de heer, de jonker heeft ontwikkeld. Nogmaals zij het hier in

!) Eerste hoofdstuk blz. 34. Feith, Ommelander Borgen.

5