Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en in den herfst geoogst; wintervruchten werden echter niet geteeld. De groeikracht der graanvruchten doet nog in den bronstijd, die, wat de algemeene cultuur betreft, veel hooger stond dan de neolithische tijd, een zeer mageren, weinig vruchtbaren bodem vermoeden. Bemesting van den grond was toen nog onbekend. In het algemeen moeten wij ons den hakbouw, die uitsluitend door de vrouwen, als eigenlijke slavinnen, werd uitgeoefend, uiterst primitief voorstellen; men had immers, behalve kromme boomtakken of hertengeweien, waaraan men den oogtak als hak liet zitten, nog slechts eenvoudig toegespitste stokken, die men oorspronkelijk tot het uitgraven van wortels gebruikte en die tot het losmaken van den bovengrond vóór het uitzaaien werden aangewend.

paalbuurten van Robenhausen, Wangen en Meilen zijn gevonden, werden, evenals in de voorafgaande tijden, grove hamer- en slingersteenen gebruikt. Doch daarnevens had men ook met steeds grooter zorg vervaardigde, eerst slechts aan de kanten, later ook over de geheele oppervlakte geslepen steenen bijlen, die vooral van serpentijn of nog hardere, uit de moraines afkomstige gesteenten werden gemaakt. Men bevestigde deze nu eens met een dierenpees onmiddellijk aan een bovenaan gegaffelden houten steel, waarom zij somtijds van een groeve waren voorzien, dan weder werden zij, in hertshoorn gevat, in een doorboorden houten knuppel gestoken, hetgeen de kracht van den slag belangrijk vermeerderde. Vele steenen wiggen, ingezet in hertshoorn, werden onmiddellijk in de hand gebruikt. Messen, zagen, schaven en speerpunten

Fig. 141. Hak en tegelijk houweel uit hertshoorn vervaardigd, met een rond gat om er een steel doorheen te steken. Afkomstig uit den neolithischen paalbouw van Robenhausen, in het kanton Zürich. (l/6 der nat. grootte).

Over het geheel waren alle werktuigen en wapenen der paalbewoners van den steent ij d nog zeer eenvoudig. Behalve massieve, met voorliefde uit knoestige eikentakken gemaakte knodsen, zooals er in de

Sluiten