is toegevoegd aan uw favorieten.

Verspreide opstellen van C. H. den Hertog

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

theorie aan te hangen. Hier is een voorbeeld van den invloed, dien psychologische opvattingen op paedagogische inzichten kunnen hebben. De Herbartianen te onzent hebben in het laatste tiental jaren een heilloos ongeloof in de onmogelijkheid van „algemeene geestelijke ontwikkeling" verspreid. Van alles wat „geestesgymnastiek" lijkt, hebben velen een zeer doctrinairen afkeer. Merkwaardig is het echter te zien, boe volgelingen en vereerders van Herbart daarvan nu weer terugkomen. Ik verwijs hier alleen naar de behandeling van dit vraagstuk door Dr. Huther in de Sammlung von Abhandlungen van Schiller en Ziehen (II, 6), wiens conclusie de volgende is: „Die vielseitige Uebung in der Bethatigung „der hier aufgefiihrten Funktionen ist es, was wir unter „dein Begrifi' der geistigen Durchbildung zu verstellen haben. „Dieser letztere bezeichnet den formalen Gewinn, der für „die Schüler fortdauert, wenn der materiale Ertrag der „Schulbildung, der Scliatz an angeeigneten Kenntnissen, wie „dies unvermeidlich ist, nach Verlassen der Schule zuin „grossen Theil verloren gelit." Zoo komt de oude „ontwikkeling der verstandelijke vermogens'' in moderner termen gelukkig weer in eere!

Bij de behandeling van het gewaarworden had ik gaarne gezien, dat de term tastzin wat enger was opgevat, en de medewerking onzer spieren en gewrichten als zintuigen voor de bewegingsgewaarwordingen daaraan gecoördineerd ware. Het spraakgebruik kent wel is waar slechts vijf zintuigen, maar men mag het, als het noodig wordt, toch wel een beetje corrigeeren.

Ook in de hoofdstakken „Voorstellingen" en „Begrippen" heb ik enkele vraagteekens geplaatst. De schrijver had m. i. deze „complexen van gewaarwordingen" en deze „complexen van oordeelen" wat scherper uit elkaar kunnen houden, al