Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hun zal het land worden ontnomen. De boeren moeten zich daartoe vereenigen. „Verdedigt u" — zoo roept hij hun toe, „en anders is het lot dat u wacht afschuwelijk, want wij bevinden ons in een eeuw van kennis en methode en onze regeerders, gediend door het leger scheikundigen en professoren, maken voor u een sociale organisatie klaar waarin alles zal geregeld zijn als in een fabriek, waar de machine alles zal doen, waarin de menschen zeiven eenvoudig raderen zijn, die men zal veranderen als oud ijzer als zij beginnen te redeneeren en te willen."

De Brusselsche Vrije Universiteit, het werk der liberalen, bood hem een professoralen zetel aan, maar vóórdat hij zijn plaats aldaar aanvaardde, werd zijn naam gemengd in het beruchte „proces der dertig" en men durfde het niet aan om Reclus als zoodanig te laten optreden. Gevolg van deze onheusche bejegening was de stichting der Université nouvelle (Nieuwe universiteit) waaraan Reclus werkzaam was tot het laatste van zijn leven.

Hoe begreep hij dat de toekomst behoorde aan de opvoeding. In een artikel, getiteld: Avenir de nos enfants (Toekomst onzer kinderen) uit het jaar 1877 trad hij reeds op voor het vrije onderwijs tegenover dat van den staat, dat slaven kweekt.

„Socialisten," zoo riep hij uit, „Iaat ons denken aan de toekomst onzer kinderen, meer nog dan aan de verbetering van onzen toestand. Wij zeiven, vergeten wij dit niet, behooren meer aan de wereld van het verleden dan aan die der toekomst. Door onze opvoeding, door

Sluiten