Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het legioen van verzet vermeerdert. Maar in hoeveel jaren denkt men, dat de Nederlandsche vertegenwoordiging ook maar de bescheidenste arbeidswetgeving kan tot standbrengen? Er is maar één middel. In de materieele behoeften der gemeenschap moet voorzien worden door de gemeenschap zelve, die niet dulden kan dat enkelen leven van den arbeid der velen die niet leven — dèt is geen leven — maar slechter zijn gehuisd, slechter zich voeden dan het vee op den stal." Er is hier naar men ziet de waardeering van de arbeidswetgeving, vooral als bevorderlijk aan het verzet der arbeidersklasse tegen de maatschappelijke orde, en er is ook in de laatste regels de aanwijzing, zij het in minder nauwkeurige woorden dan Tak gewoon was te kiezen, van de maatschappelijke voortbrenging als noodzakelijke grondslag voor de stoffelijke voorziening. De schrijver, zal men zeggen, staat vlak bij het socialisme. Hij gaf er in denzelfden tijd blijk van op allerlei andere wijze. Zoo was hij niet vreemd aan mijne vertaling van de „Fabian Essays in Socialism" De voorrede, in de October-aflevering van denzelfden jaargang van de „Nieuwe Gids opgenomen, had Tak's volle instemming. Doch voor zichzelf bleef hij de rol van belangstellend toeschouwer verkiezen. Dan scheen hij eens heel dicht bij de sociaal-democratische overtuiging te staan, dan stond hij weer verder er af. Dit alles in weldoordachte oprechtheid, en onder het geven van rekenschap die hij zelf voor afdoende hield.

In dezelfde aflevering October 1891, dus twee maanden nadat hij tot de bovenaangehaalde conclusie is gekomen, geeft hij wijze lessen aan de socialisten. Er is in de socialistische bladen een discussie tusschen Clemens (Cornelissen) en van der Goes, ten opzichte van den vorm van beschikking over verbruiksartikelen, wanneer de voortbrenging gemeenschappelijk zal zijn. Tak steekt er lustig den draak mee. „Als de geleerden in de beweging" zegt hij (bladz. 155) gaan strijden over de juridische dogmatiek van iemands beschikkingsrecht over zijn pantoffels in de sociale rechtsorde, dan denkt een arme tobber die daar niets van begrijpt, dat die rechts-

Sluiten