Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

orde dan toch wel heel nabij is. En noch die tobber, noch wij zullen iets meer mêe maken dan een stap of wat op den weg."

En dan komt de wijsgeerige toeschouwer. „Niet dat ik eene discussie over de vraag welke vorm van distributie logisch moet voortvloeien uit de gemeenschappelijke voortbrenging — alleen zóó is ze juist gesteld — onbegrijpelijk zou achten. Zij kan de aanleiding zijn tot serieuze kritiek op de gemeenschappelijke productie zelve. Hare behandeling eischt groote oefening in het economisch denken en een niet alledaagsch voorstellingsvermogen. Maar wie daarover een denkbeeld is machtig geworden, kan er evenmin aan denken om dat in een volksblad te verdedigen, als Marx er aan gedacht heeft om zijn „Kapital" als feuilleton te plaatsen in de Gartenlaube":

Hier is de fijne geest die in Tak's werk tintelt, de goedmoedige spot die er in prikkelt. Maar hier is ook in het voorbijgaan vastgesteld, dat de noodzakelijkheid van gemeenschappelijke voortbrenging voor hem nog een open vraag is gebleven. Een paar jaar later is het nog niet veranderd. In het Maartnummer 1893 van de Nieuwe Gids schrijft Tak over de vervolgingen van sprekers in het door honger onrustige Friesland. De vervolgingen straks door verschrikte rechters bestendigd in de beruchte vonnissen, die opgewonden woordvoerders der hongerende massa's moesten brengen tot het bezadigd politieke inzicht, dat bij rechters het overheerschende pleegt te zijn. De gevangenisstraffen die de socialisten tot minder hoog gespannen verwachtingen moesten brengen. „Het is uit deze vervolgingen, zegt Tak, „dat ik de verwachting van een betere toekomst voor de sociaaldemocratische partij put. Als dat zoo voortgaat zal zij de school des lijdens doormaken, die de partij in Duitschland zoo buitengewoon sterk heeft doen worden." „In deze vervolgingen zal, als ze maar lang genoeg duren, ook de Nederlandsche sociaaldemocratie zich louteren. Op al die meetings, noodzakelijk geacht voor de propaganda, moeten de voorgangers om hun publiek te blijven boeien, telkens weer grooter woorden kiezen; ze

Sluiten