is toegevoegd aan uw favorieten.

Jacobus Koelman

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

H. Schrift de kenbron van waarheid was met Dkscartes het uitgangspunt van alle zekere kennis willen leggen in het «ik denk, derhalve ben ik», derhalve in den menseh?

Wat leerde Dkscartes? Hij stelde, dat men in dit leven niet tot eenige zekere kennis kan komen, tenzij men den moed heeft eens voor altijd alle praejudicia of vooroordeelen terzijde te stellen. Wij lezen immers: «Wij kunnen van verkeerde oordeelen niet verlicht worden, zoo wij niet aanvangen eens in ons leven aan alle dingen te twijfelen, in dewelke wij 't minste vermoeden van onzekerheid vinden».') En dat zich dit niet over enkele, maar over alle dingen uitstrekte, bleek. Eerst werden de zinnen gewantrouwd, «wij zullen vooreerst twijfelen, of er van alle dingen, die voor onze zinnen zijn gekomen, of die wij ons ooit ingebeeld hebben, eenige waarlijk in de wereld zijn».-) Dan eischte hij, dat men de mathematische demo na tratiën in twijfel zou gaan trekken: «wij zullen ook van alle de andere dingen twijfelen, die eertijds zeer zeker aan ons hebben geschenen, ook van de mathematische deinonstvtitiën, en ook van die beginselen, die wij tot nog toe gemeend hebben, dat door zich zeiven bekend zijn».3) Ja, hij deinsde er niet voor terug, ook achter het beslaan van God een vraagteeken te siellen.

Maar nu was het, alsof dit den radicalen twijfelaar zeil haast te kras werd, en hij voor eigen voorschriften en consequentiën terugdeinsde, althans hij wilde niet allen aan den arbeid stellen, en zeide dan ook «ik wil echter niemand raden, mijn voorbeeld te volgen. Ik vrees, dat t geen ik ondernomen heb, zoo zwaar en zoo moeilijk is, dat hetzeei weinigen zoude nuttig zijn, het 11a te doen, want zells dat eene, dat wij alle de meeningen afleggen, die wij weleer

') Jdem, blz. 402. *) Idem.

3) Idem, blz. 403