Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Zulk eene wonderbare verdeeling van den arbeid kunt gij natuurlijk bij de amoebe of den bacil nog niet zien, want daar is immers nog in 't geheel geene sociale gemeenschap van cellen voorhanden — er is hier slechts ééne cel in 't geheel, die alleen het geheele lichaam vormt en dus ook natuurlijk alles tegelijk doen moet: eten, ademen, voelen en waarnemen enz. Maar ook bij den volvoxkogel ziet gij nog zoo goed als niets van die indrukwekkende arbeidsverdeeling zelf. Wél is hier reeds eene sociale gemeenschap. Maar hier eet bijvoorbeeld elke cel van die gemeenschap nog voor zich, er is geen „darm", in de beteekenis van eene, door de arbeidsverdeeling geschapen, afzonderlijke groep van eetcellen, die als „eetorgaan" voor den geheelen celkogel medeëten. Deze meer ingewikkelde verdeeling van den arbeid heeft zich blijkbaar eerst ontwikkeld op den weg, tusschen volvoxachtige celkogels en u gelegen.

Dat zij zich ontwikkelde, was — zoodra het sociale verband tusschen vele cellen onderling éénmaal toegegeven wordt — eene, in de hoogste mate voor de hand liggende, bijna van zelf sprekende zaak. Denk slechts over één voorbeeld goed na. Dat van het eten.

Een paar dozijn cellen sluiten zich vast aaneen tot eene sociale gemeenschap en vormen een drijvenden kogel. Elk van die cellen heeft een fijn trilhaar, met behulp waarvan zij, als afzonderlijk individu, in het water zwom. Thans golven die trilharen allen te zamen en gewennen zich aan eene zekere maat, waardoor de geheele kogel, zich wentelend, voortroeit. Dit is dus nog geen eigenlijke verdeeling van den arbeid, het is slechts de eerste sociale handeling. Maar het moet, zoodra het éénmaal bestaat, noodzakelijk tot de eerste verdeeling van den arbeid voeren.

Alle cellen van den bol eten in den aanvang ieder voor zich. Maar daar de celwanden, die dicht tegen elkaar gedrukt zijn, vloeistoffen doorlaten, zoo zullen, geheel van zelf, verwerkte voedingssappen van de ééne cel naar de andere

Bölsche, Liefde i. d. Natuur, I, 2e druk. 13

Sluiten